لق شدن ایمپلنت دندان یکی از عوارضی است که میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود؛ اما هر نوع حرکتی در ناحیه ایمپلنت به معنی شکست درمان یا از دست رفتن ایمپلنت نیست. گاهی تنها پیچ ایمپلنت یا اباتمنت شل شده است و خود پایه ایمپلنت همچنان کاملاً با استخوان یکپارچه است.
بنابراین تشخیص دقیق علت لق شدن ایمپلنت اهمیت زیادی دارد. بررسی بالینی، ارزیابی روکش و پیچ، اندازهگیری وضعیت بافتهای اطراف ایمپلنت و در صورت نیاز تصویربرداری، مشخص میکند که مشکل مربوط به پیچ، روکش، اباتمنت یا خود ایمپلنت است.
لق شدن ایمپلنت دندان دقیقاً به چه معناست؟
ایمپلنت دندان از چند بخش اصلی تشکیل میشود: پایهای که داخل استخوان قرار میگیرد، اباتمنت و روکش. به همین دلیل وقتی بیمار میگوید «ایمپلنتم لق شده»، ابتدا باید مشخص شود کدام قسمت حرکت میکند. در این مواقع سه حالت مهم وجود دارد:
1. لق شدن روکش ایمپلنت
2. لق شدن پیچ ایمپلنت یا اباتمنت
3. شل شدن فیکسچر ایمپلنت (پایه ایمپلنت)
علت لق شدن ایمپلنت چیست؟
شل شدن ایمپلنت میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. این دلایل میتوانند به التهاب بافت لثه مربوط باشند یا از مشکلات مکانیکی خود ایمپلنت مانند اجزای ایمپلنت، باشد.
التهاب لثه بهتنهایی معمولاً باعث لق شدن ایمپلنت نمیشود. خطر اصلی زمانی ایجاد میشود که التهاب بافت نرم اطراف ایمپلنت به پریایمپلنتیت و تحلیل استخوان حمایتکننده منجر شود. در این شرایط، با کاهش تدریجی استخوان اطراف ایمپلنت، ثبات آن نیز ممکن است کاهش یافته و در مراحل پیشرفته، باعث شل شدن ایمپلنت شود.
از طرفی ممکن است مشکل لق شدن ایمپلنت ناشی از مشکلات مکانیکی در اجزای ایمپلنت باشد. در ادامه عوامل تاثیرگذار در لق شدن هر یک از اجزای ایمپلنت را بررسی میکنیم:
علت لق شدن روکش ایمپلنت:
روکش ایمپلنت ممکن است به دلایل مختلفی شل شود. تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت، فشار های ناهنجار ناشی از عادات دهانی مانند دندان قروچه، یکدست نبودن پیچ و اباتمنت از مهمترین عواملی است که باعث این مشکل میشود.
علت لق شدن پیچ ایمپلنت:
یکی از شایعترین مشکلات مکانیکی، شل شدن پیچ ایمپلنت است. در این حالت ممکن است بیمار احساس کند دندان ایمپلنتی حرکت میکند، در حالی که پایه ایمپلنت کاملاً ثابت است. شل شدن پیچ میتواند به دلیل عدم دقت در فرآیند کاشت یا سایش تدریجی و یا نقص در ساخت یا اتصال پروتز به اباتمنت اتقاق بیفتد.
شل شدن فیکسچر ایمپلنت:
اگر پایه ایمپلنت در داخل استخوان حرکت داشته باشد، معمولاً مسئله جدیتر است. جوش نخوردن ایمپلنت به استخوان، عفونت، تحلیل بافت اطراف ایمپلنت و سیگار کشیدن میتواند دلیل اتفاق افتادن این مشکل باشد.
درمان شل شدن ایمپلنت چگونه انجام میشود؟
روش درمان شل شدن ایمپلنت به این بستگی دارد که کدام بخش از ایمپلنت دچار حرکت شده و علت اصلی آن چیست. به همین دلیل، اولین مرحله در درمان، تشخیص دقیق است. دندانپزشک باید مشخص کند که حرکت مربوط به پیچ، اباتمنت یا روکش است یا اینکه خود پایه ایمپلنت درون استخوان ثبات خود را از دست داده است.
درمان شل شدن پیچ ایمپلنت
اگر مشخص شود که پایه ایمپلنت همچنان در استخوان ثابت است و تنها پیچ شل شده، معمولاً میتوان مشکل را با درمان مکانیکی برطرف کرد. ابتدا پیچ و اجزای اتصال از نظر آسیبدیدگی، تغییر شکل یا شکستگی بررسی میشوند. در صورت سالم بودن، پیچ با گشتاور توصیهشده توسط سازنده در جای خود محکم میشود و وضعیت روکش و بایت نیز مورد ارزیابی قرار میگیرد.
اگر پیچ آسیب دیده یا دچار شکستگی شده باشد، ممکن است تعویض آن ضروری باشد. همچنین باید علت شل شدن مشخص شود؛ عواملی مانند دندانقروچه، فشارهای شدید و نامتعادل، اختلال در تماس دندانها و مشکلات طراحی یا تطابق پروتز میتوانند احتمال تکرار این عارضه را افزایش دهند. بنابراین درمان موفق فقط به سفت کردن پیچ محدود نمیشود و باید عامل زمینهای نیز برطرف شود.
درمان شل شدن روکش ایمپلنت
گاهی حرکت دندان ایمپلنتی ناشی از شل شدن یا مشکل در خود روکش است و پایه ایمپلنت کاملاً سالم و ثابت باقی مانده است. در این شرایط، روکش و نحوه اتصال آن بررسی میشود و در صورت نیاز اصلاح، سمانزدایی و اتصال مجدد یا تعویض آن انجام میگیرد.
در روکشهای سمانشونده، وجود سمان اضافی در زیر لثه نیز باید بررسی شود؛ زیرا باقی ماندن سمان میتواند باعث التهاب بافتهای اطراف ایمپلنت و در مواردی افزایش خطر بیماریهای اطراف ایمپلنت شود.
درمان لق شدن خود ایمپلنت
اگر معاینه نشان دهد که خود پایه ایمپلنت داخل استخوان حرکت میکند، مشکل دیگر صرفاً یک عارضه مکانیکی و مربوط به پیچ یا روکش نیست. حرکت ایمپلنت پس از تکمیل دوره ترمیم میتواند نشانه از دست رفتن استئواینتگریشن و کاهش حمایت استخوانی باشد.در این شرایط، وضعیت ایمپلنت، میزان تحلیل استخوان و سلامت بافتهای اطراف با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری بررسی میشود. اگر لق شدن ناشی از پریایمپلنتیت و تحلیل استخوان باشد، ابتدا باید بیماری و التهاب کنترل شود. در مواردی که ایمپلنت هنوز قابلیت حفظ داشته باشد، درمان مناسب با توجه به شدت آسیب انتخاب میشود؛ اما اگر ایمپلنت بهطور قابلتوجهی متحرک شده و اتصال آن با استخوان از بین رفته باشد، ممکن است خارج کردن ایمپلنت ضروری باشد.
پس از خارج کردن ایمپلنت، وضعیت استخوان و بافت نرم ارزیابی میشود و در صورت نیاز، درمانهایی مانند کنترل عفونت، بازسازی استخوان یا سایر اقدامات ترمیمی انجام میگیرد. سپس با توجه به شرایط استخوان و سلامت بافتهای اطراف، امکان کاشت مجدد ایمپلنت بررسی خواهد شد.
سوالات متداول درباره شل شدن ایمپلنت
آیا لق شدن ایمپلنت درد دارد؟
لزومی ندارد. برخی مشکلات مکانیکی ممکن است بدون درد باشند و برخی بیماریهای اطراف ایمپلنت نیز در مراحل اولیه علائم محدودی ایجاد کنند. بنابراین نبود درد به معنی سالم بودن ایمپلنت نیست.
آیا سیگار باعث لق شدن ایمپلنت میشود؟
سیگار مستقیماً به معنی لق شدن قطعی ایمپلنت نیست، اما شواهد نشان میدهد با افزایش خطر پریایمپلنتیت ارتباط دارد؛ بیماریای که میتواند به تحلیل استخوان و در مراحل پیشرفته به از دست رفتن ایمپلنت منجر شود.
آیا ایمپلنت لقشده را میتوان نجات داد؟
اگر مشکل مربوط به پیچ یا اجزای پروتزی باشد، معمولاً امکان درمان وجود دارد. اما اگر خود ایمپلنت به دلیل از دست رفتن استئواینتگریشن متحرک شده باشد، ممکن است نیاز به خارج کردن آن وجود داشته باشد.
