جراحی ریج اسپلیت (Ridge Split) یا گسترش ریج (Ridge Expansion) یکی از روشهای جراحی برای افزایش عرض استخوان فک در بیمارانی است که استخوان فک آنها برای قرار دادن ایمپلنت، عرض کافی ندارد. این وضعیت معمولاً در اثر تحلیل استخوان پس از از دست دادن دندان ایجاد میشود و ممکن است باعث شود فضای کافی برای قرارگیری ایمپلنت با ابعاد و موقعیت مناسب وجود نداشته باشد.
دکتر علی صفار، بهترین جراح لثه در تهران، ریج اسپلیت را یکی از موثرترین روشهای بازسازی استخوان فک برای کاشت ایمپلنت میداند؛ اما مانند تمام روشهای درمانی دیگر، برای جراحی ریج اسپلیت نیز لازم است شرایط منحصر به فرد هر بیمار به طور دقیق بررسی و آنالیز شود.
جراحی ریج اسپلیت چیست؟
جراحی ریج اسپلیت یک روش جراحی برای افزایش عرض استخوان فک در ناحیهای است که استخوان آلوئولار باریک شده و عرض کافی برای کاشت ایمپلنت ندارد.
در این تکنیک، جراح با ایجاد یک برش کنترلشده در قسمت کرست استخوان، دو بخش استخوانی را از یکدیگر فاصله میدهد و بهآرامی ریج را گسترش میدهد. فضای ایجادشده میتواند برای قرار دادن ایمپلنت و در صورت نیاز، استفاده از مواد پیوند استخوان مورد استفاده قرار گیرد.
در بیمارانی که شرایط مناسبی دارند، میتوان جراحی ریج اسپلیت را همراه با کاشت ایمپلنت انجام داد؛ البته این موضوع کاملا به تشخیص جراح بستگی دارد و در صورتی که شرایط مناسب نباشد، کاشت ایمپلنت به مرحله بعد موکول میشود.
علت انجام جراحی ریج اسپلیت چیست؟
مهمترین دلیل انجام ریج اسپلیت، کمبود عرض استخوان فک برای قرار دادن ایمپلنت با موقعیت مناسب است. عوامل مختلفی میتوانند باعث کاهش عرض استخوان و یا تحلیل آن شوند:
- تحلیل استخوان پس از کشیدن دندان
- بیدندانی برای مدت طولانی
- تحلیل استخوان ناشی از بیماریهای لثه
- باریک بودن طبیعی استخوان فک
- آتروفی استخوان فک
- از دست دادن چند دندان مجاور
مراحل انجام ریج اسپلیت چگونه است؟
پروتکل جراحی با توجه به شرایط بیمار و تکنیک مورد استفاده متفاوت است، اما روند کلی جراحی ریج اسپلیت معمولاً شامل مراحل زیر است:
1. معاینه و طراحی درمان
در ابتدا وضعیت دندانها، لثه، استخوان و شرایط عمومی بیمار بررسی میشود. تصاویر رادیوگرافی و در بسیاری از موارد CBCT برای ارزیابی سهبعدی استخوان مورد بررسی قرار میگیرند.
در این مرحله مشخص میشود که چه میزان افزایش عرض مورد نیاز است و آیا امکان کاشت همزمان ایمپلنت وجود دارد یا خیر.
۲. بیحسی و ایجاد برش
جراحی معمولاً تحت بیحسی موضعی انجام میشود. پس از آن جراح با استفاده از ابزارهای مناسب، از جمله ابزارهای چرخشی یا دستگاههای اولتراسونیک، برش کنترلشدهای در طول ریج ایجاد میکند. هدف از این برش، ایجاد امکان حرکت کنترلشده بخش استخوانی و افزایش عرض ریج است.
3. گسترش تدریجی ریج
پس از ایجاد برش، قسمتهای استخوانی به آرامی و مرحلهبهمرحله از یکدیگر فاصله داده میشوند. این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اعمال نیروی بیش از حد میتواند باعث شکستگی ناخواسته قطعه استخوانی شود. به همین دلیل، انتخاب صحیح کیس و تجربه و مهارت جراح اهمیت بالایی دارد.
4. قرار دادن ایمپلنت
اگر پس از گسترش ریج، شرایط استخوان و ثبات اولیه مناسب باشد،در صورت صلاح دید متخصص ایمپلنت، ممکن است ایمپلنتها در همان جلسه قرار داده شوند. اما اگر شرایط مناسب نباشد کاشت ایمپلنت به مرحله بعد موکول شود.
5. قرار دادن مواد پیوندی (در صورت نیاز)
در برخی موارد، فضای ایجادشده بین قطعات استخوان با مواد پیوندی یا استخوان مصنوعی پر میشود. انتخاب نوع ماده و ضرورت استفاده از آن به وضعیت استخوان و طرح درمان بستگی دارد.
6. بستن بافت نرم و آغاز دوره ترمیم
پس از تکمیل مراحل جراحی، بافت نرم در محل مناسب قرار گرفته و بخیه زده میشود. سپس بیمار وارد دوره مراقبت و ترمیم میشود.
مزایای جراحی ریج اسپلیت برای ایمپلنت
ریج اسپلیت در صورت انتخاب صحیح بیمار میتواند مزایای قابل توجهی داشته باشد که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
افزایش عرض استخوان
مهمترین مزیت این روش، افزایش عرض استخوان فک و ایجاد فضای مناسبتر برای کاشت ایمپلنت است. این امر باعث میشود لثه با ثبات بیشتری بتواند از ایمپلنت نگهداری کند.
حفظ ساختار طبیعی استخوان
در این جراحی با ایجاد شکاف کنترلشده، ساختار اصلی استخوان حفظ شده و از تخریب آن جلوگیری میشود.
امکان کاشت ایمپلنت در برخی موارد بهصورت همزمان
در صورتی که پس از گسترش ریج بتوان ثبات اولیه مناسبی برای ایمپلنت ایجاد کرد، ممکن است کاشت ایمپلنت در همان جلسه انجام شود. این موضوع میتواند تعداد مراحل جراحی را برای بیمار کاهش دهد.
کاهش نیاز به برخی روشهای پیچیدهتر بازسازی
در بسیاری از موارد، در صورت تعیین این روش برای روند درمان، بیمار دیگر نیازی به روش های دیگر مانند پیوند استخوان پیدا نمیکند.
سوالات متداول درباره جراحی ریج اسپلیت
آیا جراحی ریج اسپلیت درد دارد؟
این جراحی با بیحسی انجام میشود و بیمار در زمان جراحی درد قابل توجهی احساس نمیکند. پس از آن درد ناشی از جراحی با مسکنهای تجویز شده توسط پزشک قابل تحمل است.
ریج اسپلیت در فک بالا انجام میشود یا فک پایین؟
این تکنیک میتواند در هر دو فک استفاده شود، اما شرایط استخوان در فک بالا و پایین متفاوت است و همین موضوع در انتخاب تکنیک و نحوه اجرای جراحی اهمیت دارد.
آیا ریج اسپلیت باعث افزایش طول عمر ایمپلنت میشود؟
ریج اسپلیت بهخودیخود عامل افزایش طول عمر ایمپلنت نیست. هدف آن ایجاد شرایط استخوانی مناسب برای قرارگیری صحیح ایمپلنت است. طول عمر ایمپلنت به عوامل متعددی مانند طراحی و موقعیت ایمپلنت، کیفیت استخوان، بهداشت دهان، وضعیت لثه، نیروهای واردشده و مراقبتهای دورهای بستگی دارد.
