ترس شدید از دندانپزشکی در بسیاری از افراد سبب می‌شود درمان سال‌ها به تعویق بیفتد و مشکلات دندانی به مرحله‌ای برسد که بازسازی کامل دهان ضرورت یابد. در این گزارش، روند درمان بیماری ارائه می‌شود که با سابقه‌ی فوبیای شدید دندانپزشکی، وضعیت نامناسب زیبایی دندان‌ها و ناتوانی در جویدن مناسب به مرکز فوق تخصصی ایمپلنت دیجیتال دکتر علی صفار مراجعه نمودند. درمان به روش All-on-X و تحت سدیشن انجام گرفت و با تحویل رستوریشن ثابت زیرکونیای مولتی‌لایر بر پایه‌ی ایمپلنت به پایان رسید.
خلاصه‌ی کیس درمانی
| بیمار | بیمار با سابقه‌ی فوبیای شدید دندانپزشکی |
|---|---|
| شکایت اصلی بیمار | وضعیت نامناسب زیبایی دندان‌ها و ناتوانی در جویدن مناسب |
| تشخیص | دندان‌های باقی‌مانده فاقد قابلیت نگهداری و درمان قابل پیش‌بینی؛ کاندید بازسازی کامل دهان با ایمپلنت در هر دو فک |
| جراحی | تحت سدیشن؛ خارج کردن دندان‌های غیرقابل حفظ، کاشت ایمپلنت‌های زاویه‌دار به روش All-on-X و استفاده از اباتمنت‌های مولتی‌یونیت |
| دوره ترمیم | حدود سه ماه (استئواینتگریشن) |
| مرحله پروتزی | قالب‌گیری دیجیتال با اسکنر داخل دهانی، طراحی و ساخت به روش CAD/CAM |
| نتیجه نهایی | بازسازی پروتز ثابت زیرکونیای مولتی‌لایر، متکی بر سیلندر و به‌صورت پیچ‌شونده (Screw-Retained) |
معرفی بیمار
بیمار با شکایت از وضعیت نامناسب زیبایی دندان‌ها و ناتوانی در جویدن مناسب مراجعه نمودند. سابقه‌ی فوبیای شدید دندانپزشکی، یکی از عوامل اصلی در طراحی فرایند درمان این بیمار بود.
فوبیای دندانپزشکی با نگرانی معمول پیش از مراجعه به دندانپزشک تفاوت دارد؛ در بسیاری از موارد، فرد به‌دلیل این ترس از مراجعه‌ی منظم خودداری می‌کند و مشکلات دندانی به‌تدریج پیشرفت می‌کنند. از این رو در این کیس، علاوه بر بازسازی عملکرد و زیبایی دندان‌ها، کنترل اضطراب بیمار نیز به‌عنوان یکی از اهداف اصلی درمان در نظر گرفته شد.
تشخیص
در بررسی‌های بالینی و رادیوگرافیک مشخص شد که دندان‌های باقی‌مانده قابلیت نگهداری و درمان قابل پیش‌بینی نداشتند. با توجه به این شرایط، بیمار کاندید بازسازی کامل دهان با ایمپلنت‌های دندانی در هر دو فک تشخیص داده شد.
منظور از درمان قابل پیش‌بینی، درمانی است که بتوان با اطمینان معقول انتظار داشت نتیجه‌ی آن در بلندمدت پایدار بماند. زمانی که دندان‌ها به‌دلیل تخریب گسترده یا از دست رفتن بافت‌های نگهدارنده چنین چشم‌اندازی ندارند، تلاش برای حفظ آن‌ها معمولاً به درمان‌های مکرر و پرهزینه منجر می‌شود و ممکن است شرایط درمان‌های بعدی را نیز دشوارتر سازد.
طرح درمان
با توجه به شرایط دندان‌ها، نیاز به بازسازی کامل دهان و فوبیای شدید بیمار، طرح درمان بر اساس بازسازی کامل دهان به روش All-on-X تحت سدیشن طراحی شد. هدف از این روش، جایگزینی دندان‌های غیرقابل حفظ با یک بازسازی ثابت متکی بر ایمپلنت و ایجاد شرایط مناسب برای بازگشت عملکرد جویدن و زیبایی لبخند بود.
با توجه به شرایط آناتومیک بیمار، موقعیت ایمپلنت‌ها به‌صورت زاویه‌دار طراحی شد تا تا حد امکان از برخورد با ساختارها و لندمارک‌های آناتومیک محدودکننده جلوگیری شود. همچنین برای اتصال مناسب رستوریشن نهایی به ایمپلنت‌ها، از اباتمنت‌های مولتی‌یونیت (Multi-Unit Abutment) استفاده شد.
لازم به ذکر است که این طرح برای همه‌ی بیماران قابل تعمیم نیست و انتخاب آن به وضعیت استخوان، روابط فکی و نتایج بررسی‌های بالینی و تصویربرداری هر بیمار بستگی دارد.
مراحل درمان
۱. جراحی تحت سدیشن
با توجه به فوبیای شدید بیمار، تصمیم به انجام جراحی تحت سدیشن (آرام‌بخشی کنترل‌شده) گرفته شد. این روش با هدف کنترل اضطراب بیمار و فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای انجام جراحی به کار رفت. در سدیشن، معمولاً با استفاده از داروهای آرام‌بخش، بیمار در وضعیت آرامش قرار می‌گیرد و فرایند درمان با تنش کمتری سپری می‌شود؛ نوع و عمق آرام‌بخشی بر اساس شرایط هر بیمار تعیین می‌گردد.
۲. خارج کردن دندان‌های غیرقابل حفظ
در ابتدای جراحی، دندان‌های باقی‌مانده که قابلیت نگهداری نداشتند خارج شدند. پس از آماده‌سازی بسترهای مناسب، مراحل کاشت ایمپلنت آغاز گردید.
۳. کاشت ایمپلنت با موقعیت زاویه‌دار
ایمپلنت‌ها با توجه به شرایط استخوان و ساختارهای آناتومیک بیمار، به‌صورت زاویه‌دار قرار گرفتند. این رویکرد با هدف استفاده‌ی مناسب‌تر از استخوان موجود و کاهش تداخل با لندمارک‌های آناتومیک محدودکننده انجام شد. پس از قرارگیری ایمپلنت‌ها، از اباتمنت‌های مولتی‌یونیت برای ایجاد مسیر مناسب اتصال رستوریشن استفاده گردید.
۴. دوره‌ی استئواینتگریشن
پس از جراحی، بیمار دوره‌ی حدود سه‌ماهه‌ی استئواینتگریشن (جوش‌خوردن ایمپلنت با استخوان) را طی نمودند. در این فرایند، استخوان به‌تدریج به سطح ایمپلنت متصل می‌شود و آن را به تکیه‌گاهی پایدار برای رستوریشن نهایی تبدیل می‌کند. پس از تکمیل این مرحله و فراهم شدن شرایط لازم، فرایند ساخت رستوریشن‌های نهایی آغاز شد.
۵. قالب‌گیری دیجیتال
قالب‌گیری دیجیتال با استفاده از اسکنر داخل دهانی انجام شد. در این روش، به‌جای مواد قالب‌گیری سنتی، تصویر سه‌بعدی دقیقی از موقعیت ایمپلنت‌ها و بافت‌های دهان تهیه می‌شود. داده‌های دیجیتال حاصل از اسکن، برای طراحی دقیق رستوریشن نهایی مورد استفاده قرار گرفت.
۶. طراحی و ساخت به روش CAD/CAM
رستوریشن‌های نهایی با استفاده از فناوری CAD/CAM طراحی و ساخته شدند. در این مرحله، اطلاعات دیجیتال برای طراحی فرم، موقعیت و ساختار بازسازی نهایی به کار رفت؛ به این ترتیب، شکل دندان‌ها و هماهنگی آن‌ها با ساختار دهان پیش از ساخت، روی صفحه‌ی طراحی بررسی و اصلاح می‌شود.
۷. تحویل رستوریشن زیرکونیای مولتی‌لایر
در مرحله‌ی نهایی، رستوریشن زیرکونیای مولتی‌لایر که بر روی سیلندر قرار گرفته بود، به‌صورت پیچ‌شونده (Screw-Retained) تحویل بیمار شد. این ساختار امکان اتصال مستقیم و قابل دسترسی رستوریشن به سیستم ایمپلنت را فراهم نمود.
نقش ایمپلنت‌های زاویه‌دار، اباتمنت مولتی‌یونیت و اتصال پیچ‌شونده
سه انتخاب فنی در این کیس به یکدیگر وابسته بودند. ایمپلنت زاویه دار این امکان را می‌دهد از استخوان موجود بهره‌ی بیشتری گرفته شود و از ساختارهای آناتومیک حساس فاصله حفظ گردد. اما ایمپلنت‌هایی که با زوایای متفاوت قرار گرفته‌اند، مسیر یکسانی برای اتصال یک بازسازی یکپارچه ندارند؛ اباتمنت‌های مولتی‌یونیت این اختلاف زاویه را جبران می‌کنند و مسیر اتصال مناسبی برای رستوریشن فراهم می‌سازند.
اتصال پیچ‌شونده نیز به این معناست که رستوریشن به‌جای سمان، با پیچ به ایمپلنت‌ها متصل می‌شود. در این روش، در صورت نیاز به معاینه، تمیز کردن تخصصی یا ترمیم، رستوریشن معمولاً توسط دندانپزشک قابل باز کردن و نصب مجدد است، در حالی که برای بیمار همچنان یک بازسازی ثابت محسوب می‌شود. زیرکونیای مولتی‌لایر نیز ماده‌ای مستحکم است که با تغییر تدریجی رنگ و شفافیت در لایه‌های مختلف، ظاهری نزدیک به دندان طبیعی ایجاد می‌کند.
نتیجه‌ی درمان
پس از تکمیل درمان، بازسازی کامل عملکردی و زیبایی دندان‌ها انجام شد. نتایج درمان شامل موارد زیر بود:
- بازسازی کامل عملکرد دندان‌ها
- بهبود توانایی جویدن
- بازسازی زیبایی لبخند
- جایگزینی دندان‌های غیرقابل حفظ با رستوریشن ثابت بر پایه‌ی ایمپلنت
- بازسازی با کانسپت All-on-X
- کنترل موفق اضطراب بیمار در طول فرایند جراحی
- بهبود کیفیت زندگی
- رضایت بیمار از نتیجه‌ی نهایی درمان
جمع‌بندی کیس
این کیس نمونه‌ای از بازسازی کامل دهان با ایمپلنت به روش All-on-X در بیماری با فوبیای شدید دندانپزشکی است. پس از بررسی‌های بالینی و رادیوگرافیک و مشخص شدن غیرقابل حفظ بودن دندان‌های باقی‌مانده، طرح درمان بر پایه‌ی خارج کردن دندان‌ها، کاشت ایمپلنت با موقعیت زاویه‌دار، استفاده از اباتمنت‌های مولتی‌یونیت و ساخت رستوریشن ثابت طراحی شد و جراحی تحت سدیشن انجام گرفت.
پس از دوره‌ی سه‌ماهه‌ی استئواینتگریشن، قالب‌گیری دیجیتال با اسکنر داخل دهانی انجام شد و رستوریشن نهایی با فناوری CAD/CAM و از جنس زیرکونیای مولتی‌لایر، متکی بر سیلندر و به‌صورت پیچ‌شونده ساخته و تحویل بیمار شد. نتیجه‌ی نهایی، بازسازی عملکرد و زیبایی دندان‌ها، بهبود کیفیت زندگی و کنترل موفق اضطراب بیمار بود.
یک پاسخ